Prace domowe 2026/2027: czy są obowiązkowe i czy wpływają na ocenę?

W roku szkolnym 2026/2027 nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich prac domowych. W klasach I–III publicznej szkoły podstawowej nauczyciel nie zadaje pisemnych i praktyczno-technicznych prac do wykonania w czasie wolnym od zajęć, z wyjątkiem ćwiczeń usprawniających motorykę małą. W klasach IV–VIII może zadać pisemną pracę, ale jest ona nieobowiązkowa i nie dostaje się za nią oceny. Nie zadaje natomiast prac praktyczno-technicznych. Tak wynika z § 12a rozporządzenia po zmianie z 2026 r.

Jest jeszcze ważne rozróżnienie: wykonywanie nieobowiązkowych pisemnych prac w klasach IV–VIII może mieć wpływ na podwyższenie oceny rocznej, ale tylko wtedy, gdy szkoła zapisała taką możliwość w statucie. To nie jest powrót ocen za pojedyncze zadania ani automatyczny bonus. Poniżej wyjaśniamy, gdzie kończy się przepis, a zaczynają zasady konkretnej szkoły.

Jakie zasady obowiązują w poszczególnych klasach?

Tabela dotyczy publicznych szkół podstawowych. Nie przenosimy jej automatycznie na szkoły niepubliczne, ponadpodstawowe ani szkoły artystyczne. „Praca domowa” w tym przepisie oznacza wskazane rodzaje zadań do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych.

Na telefonie tabelę można przesunąć w bok.

Podstawą dla I–III jest § 12a ust. 1 pkt 1 i ust. 2, wprowadzony w 2024 r. Zasady dla IV–VIII mają brzmienie nadane przez § 1 pkt 5 nowelizacji z 2026 r.

Co zmieniło się 1 września 2026 r.?

Wcześniej, od kwietnia 2024 r., nauczyciel w klasach IV–VIII mógł zadać nieobowiązkową pisemną lub praktyczno-techniczną pracę domową. Po zmianie z 2026 r. możliwość zadawania tej drugiej usunięto. Doprecyzowano także cel pisemnych zadań: mają opierać się na treściach już zrealizowanych na zajęciach. Pozostała zasada, że pisemna praca w tych klasach nie jest obowiązkowa i nie ustala się z niej oceny. Nowe brzmienie wymaga sprawdzenia każdej wykonanej pisemnej pracy i przekazania uczniowi informacji zwrotnej.

Zmiany dotyczące prac domowych weszły w życie 1 września 2026 r. Część tej samej nowelizacji, odnosząca się do egzaminów i sprawdzianu wiadomości, zacznie obowiązywać dopiero w 2027 r. Nie należy przenosić tej późniejszej daty na prace domowe. Wynika to z § 2 i § 3 aktu zmieniającego.

Sprawdzenie pracy to nie stopień

Jeśli uczeń IV–VIII zrobi pisemną pracę domową objętą § 12a, nauczyciel ma ją sprawdzić i przekazać informację. Zmieniony § 12 wyjaśnia cel takiej informacji: wskazać, co uczeń robi dobrze, co i jak powinien poprawić oraz jak dalej się uczyć. Przepis nie wymaga zatem wpisania stopnia za zadanie. Przeciwnie, § 12a ust. 3 wyklucza ustalanie z tej pracy oceny. Informacja może pomóc uczniowi zobaczyć błąd, ale nie powinna być przedstawiana jako ukryty stopień.

Warto zapytać nauczyciela, w jaki sposób uczeń otrzyma informację zwrotną i kiedy może dopytać o niezrozumiały fragment. Samo słowo „sprawdzono” nie mówi jeszcze rodzicowi, co dziecko ma poprawić.

Czy wykonane zadania podwyższą ocenę roczną?

Nie automatycznie. Nowy § 12a ust. 4 mówi o możliwym wpływie na podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, jeżeli przewidują to szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego w statucie szkoły. To odrębna kwestia od zakazu wystawienia oceny za pojedynczą pisemną pracę domową.

Praktycznie oznacza to, że warto znaleźć w statucie konkretny zapis, a nie polegać na ogólnym zdaniu „zadania liczą się do oceny”. Zapytaj, jak szkoła opisuje warunek podwyższenia, jak informuje o nim uczniów oraz jak nauczyciel dokumentuje wykonanie prac. Sam przepis nie podaje liczby zadań, progu ani gwarancji lepszej oceny. Nie mówi też, że niewykonanie nieobowiązkowej pracy daje podstawę do obniżenia oceny rocznej.

A co z zeszytem ćwiczeń, lekturą i przygotowaniem do sprawdzianu?

Najpierw ustal, co dokładnie zostało polecone. Rozporządzenie wymienia pisemne i praktyczno-techniczne prace domowe do wykonania w czasie wolnym od zajęć. Nie rozstrzyga jednym zdaniem statusu każdej aktywności poza szkołą. Te przykłady pomagają zadać precyzyjne pytanie, ale nie zastępują oceny konkretnego polecenia.

• Strony w zeszycie ćwiczeń: czy chodzi o pisemną pracę do samodzielnego wykonania po lekcjach? Jeśli tak, w IV–VIII trzeba stosować zasady § 12a dla pisemnych prac. Sam nośnik, papierowy lub cyfrowy, nie rozstrzyga wszystkiego.
• Lektura albo słówka: zapytaj, czy polecenie dotyczy czytania lub powtórki, czy także pisemnego zadania do oddania. Nie każda nauka własna jest automatycznie pracą pisemną z § 12a.
• Przygotowanie do sprawdzianu: brak obowiązkowej pisemnej pracy domowej nie usuwa potrzeby nauki i nie zmienia sam przez się zasad sprawdzianów. Ustal, jaki materiał ma być opanowany i jak szkoła o nim informuje.
• Model lub plakat do wykonania w domu: może to być praca praktyczno-techniczna, której w klasach IV–VIII nie należy zadawać do domu. Jeżeli nauczyciel ma na myśli pracę podczas zajęć, dopytaj o miejsce i sposób wykonania, zanim ocenisz sytuację.

Jak wyjaśnić rozbieżność ze szkołą?

Najprościej zacząć bez zarzutu: „Chcę dobrze zrozumieć polecenie. Czy to pisemna praca domowa w rozumieniu § 12a? Czy jest nieobowiązkowa? Jak uczeń dostanie informację zwrotną?”. Jeśli chodzi o ocenę roczną, poproś o wskazanie odpowiedniego fragmentu statutu. Przy pracy praktycznej zapytaj, czy ma powstać podczas zajęć, czy w domu.

Takie pytania chronią zarówno ucznia, jak i rozmowę z nauczycielem. Czasem różnica wynika z niejasnego opisu zadania, a nie ze sporu o sam przepis. Jeśli odpowiedź nadal jest niejasna, poproś o doprecyzowanie na piśmie i odnieś ją do konkretnego polecenia.

Nauka poza lekcjami nadal ma sens

Nieobowiązkowa praca pisemna nie oznacza, że uczeń nie powinien niczego powtarzać. Można samodzielnie sprawdzić kilka przykładów, wrócić do błędu z lekcji albo przeczytać fragment lektury. Warto przy tym oddzielić własne ćwiczenie od formalnego zadania do oddania. Rodzic może zapytać, co dziecko już rozumie i gdzie potrzebuje wyjaśnienia, bez wykonywania pracy za nie. O tym, kiedy narzędzia AI mogą wspierać taką naukę, piszemy w osobnym artykule.

Najczęstsze pytania

Czy w klasie II można zadać ćwiczenie pisania w domu?

Tak, jeśli jest to ćwiczenie usprawniające motorykę małą. Ten wyjątek w I–III jest obowiązkowy dla ucznia i nauczyciel może ustalić z niego ocenę. Warto zapytać, jaki jest cel konkretnego ćwiczenia; wyjątek nie obejmuje automatycznie dowolnej pisemnej pracy.

Czy w klasie VII brak pisemnej pracy domowej oznacza jedynkę?

Nie za pracę objętą § 12a: jest nieobowiązkowa i nie ustala się z niej oceny. Jeżeli w dzienniku pojawił się stopień, poproś o wyjaśnienie, za jaką aktywność został wystawiony. Nie zakładaj bez sprawdzenia, że dotyczy właśnie tej pracy.

Czy szkoła może obiecać wyższą ocenę za wykonanie wszystkich zadań?

Rozporządzenie nie daje automatycznego przelicznika. Dopuszcza wpływ wykonywania takich prac na podwyższenie oceny rocznej pod warunkiem, że opisuje to statut szkoły. Sprawdź dokładny zapis i sposób jego stosowania.